Paratiroid Bezi Hastalıkları

Parat hormunun aşırı salgılanmasına bağlı olarak ortaya çıkan tabloya hiperparatiroidizm denir. Hiperparatirodizme bağlı olarak ise kan kalsiyum düzeyi yükselir (hiperkalsemi) ve buna bağlı şikayetler ortaya çıkar.

Paratiroid bezleri vücudun kalsiyum dengesini sağlayan parat hormon salgılayan endokrin bezleridir. En sık bir paratiroid bezinin büyümesi, paratiroid adenomu, nedeni ile aşırı parathormon salgılanır ve kan kalsiyum düzeyi yükselir. Diğer nedenler arasında tüm paratiroid bezlerinin büyümesi, paratiroid hiperplazisi, ve nadir olarak paratiroid kanseri yer alır.

Hiperparatiroitizm

Hiperparatiroitizmin (aşırı parat hormon salgılanması) nedeni paratiroit bezlerin kendisinden köken alıyorsa ortaya çıkan klinik tabloya primer hiperparatiroitizm adı verilir. Başka bir nedene bağlı (kronik böbrek yetmezliği veya barsaktan emilim bozukluğu-malabsorbsiyon) olarak ortaya çıkıyor ise sekonder hiperparatiroitizm olarak isimlendirilir.

Primer hiperparatiroitizm toplumda görülen kan kalsiyum yüksekliğinin en sık nedenidir. Kadınlarda daha sık görülür.

Primer hiperparatiroitizmin üç nedeni vardır:

  • Adenom: %80-85 (sıklıkla tek bir paratiroit bezindeki iyi huylu tümördür; nadiren iki veya daha çok paratiroit bezinde de olabilir)
  • Hiperplazi: %10-15 (bütün paratiroit bezlerin aynı anda büyümesidir)
  • Kanser: %1-2

Paratiroid Adenomu

Aşırı parat hormonu salgılamasına yol açan paratiroid adenom, paratiroit bezinin iyi huylu tümörüdür. Paratiroid bezlerinin normalden fazla büyümesi nedeniyle aşırı hormon salgılamasından kaynaklanan duruma paratiroid adenomu denir. Primer hiperparatiroidi kanda kalsiyum seviyesini aşırı yükseltir (hiperkalsemi). Bu hastaların %80’ninde hiçbir belirti görülmez.

Hipoparatiroidizm

Tiroid cerrahisi, baş-boyun cerrahisi, vb. nedenlerle yaralandıkları veya damarsal beslenmelerinin bozulması sonucunda paratiroid bezlerin fonksiyon görememeleri halinde ortaya çıkan tabloya hipoparatiroidizm denir. Hipoparatiroidizm durumunda kan kalsiyum düzeyi düşer ve buna bağlı şikayetler ortaya çıkar. En erken bulgular el-parmak uçlarında ve ağız çevresinde uyuşma ve karıncalanmadır. Kan kalsiyumu düşmeye devam ederse şikayetler artar ve kasılmalar gelişebilir.

Paratiroit Hastalıklarının Belirtileri

Hastaların bir kısmında hiçbir şikayet olmayabilir veya iyi bir anamnez (hasta öyküsü) alındığında minimal bulguların olduğu saptanır. Bu tip hastalar çeşitli nedenlerle tetkik yaptırırken tanı alırlar. Diğerlerinde ise halsizlik, kilo kaybı, bulantı, ülser gelişimi, pankreatit, kabızlık, kas, eklem ve kemik ağrısı, güçsüzlük, baş ağrısı, hafıza kaybı, psikolojik problemler, kardiyak şikayetler, böbrek taşı, idrarda kan, çok idrara çıkma ve yanma gibi şikayetler ve bulgular olabilir. Hastalığın ileri dönemlerinde böbrek taşı ve buna bağlı böbrek yetmezliği, kemik kistleri ve patolojik kemik kırıkları gelişebilir.

WhatsApp chat